Wetenschappers ontdekken een verrassend verband - 023Magazine/ Lifestyle, gezondheid, dementie en gordelroos - Een vaccin dat oorspronkelijk bedoeld is om gordelroos te voorkomen, blijkt mogelijk een onverwacht voordeel te hebben: bescherming tegen dementie en de ziekte van Alzheimer. Verschillende internationale onderzoeken wijzen op een vermindering van het dementierisico met mogelijk 20%. Een veelbelovende ontdekking, al ontbreekt voorlopig alsnog het definitieve bewijs.
Opmerkelijke onderzoeksresultaten
Wetenschappers van de universiteiten van Stanford en Oxford onderzochten de mogelijke relatie tussen vaccinatie tegen gordelroos en het ontstaan van dementie. Een onderzoek onder meer dan 200.000 Amerikanen liet zien dat mensen die het nieuwere vaccin Shingrix kregen, gedurende zes jaar 17% minder vaak dementie ontwikkelden dan mensen die met het oudere vaccin Zostavax waren ingeënt. Bij vrouwen bedroeg het verschil zelfs 22%, tegenover 13% bij mannen. Omgerekend betekende dit gemiddeld 164 extra dagen zonder dementie. Ook een ander onderzoek, uitgevoerd in Wales, wees eveneens op een mogelijke vermindering van het dementierisico met bijna 20%.
Wat heeft gordelroos met Alzheimer te maken?
Wie vroeger waterpokken heeft gehad, draagt het virus dat deze ziekte veroorzaakt nog altijd bij zich. Het verdwijnt namelijk nooit helemaal uit je lichaam, maar houdt zich jarenlang rustig. Als je ouder wordt en je weerstand afneemt, kan het virus opnieuw actief worden. Dan krijg je gordelroos.
Maar nu iets heel interessants: Wetenschappers denken dat ditzelfde virus ook problemen in de hersenen kan veroorzaken. Het zou daar ontstekingen kunnen veroorzaken en hersencellen kunnen beschadigen. Mogelijk speelt dat een rol bij het ontstaan van Alzheimer.
En daar komt dan het vaccin tegen gordelroos om de hoek kijken, dat helpt je lichaam om het virus onder controle te houden. Onderzoekers vermoeden dat hierdoor ook de kans op schade aan de hersenen kleiner wordt.
Of het vaccin daarmee daadwerkelijk Alzheimer kan helpen voorkomen, is nog niet bewezen. Maar de eerste onderzoeksresultaten zijn veelbelovend.
Mogelijk ook bescherming tegen hart- en vaatziekten
De onderzoekers ontdekten nog iets opvallends. Mensen die met Shingrix waren gevaccineerd, bleken in sommige onderzoeken ook een iets lager risico op hartaanvallen en beroertes te hebben. Ook hier geldt dat een oorzakelijk verband nog niet is bewezen.
Waarom neemt de belangstelling zo sterk toe?
In Groot-Brittannië is de vraag naar gordelroosvaccinaties explosief gestegen. Apotheekketen Boots zag het aantal boekingen in één jaar meer dan verdubbelen. Bij Superdrug steeg de belangstelling met 41%. Opvallend is dat veel mensen zich niet uitsluitend laten vaccineren uit angst voor gordelroos, maar vooral vanwege de mogelijke bescherming tegen dementie. Dat is natuurlijk best begrijpelijk, want wereldwijd leven op dit moment immers bijna 60 miljoen mensen met dementie en dat aantal stijgt naar verwachting tot meer dan 100 miljoen in 2040. Schrikbarende cijfers dus!
Toch is voorzichtigheid geboden
Niet alle onderzoeken komen tot dezelfde conclusie. Een grote Britse studie vond bijvoorbeeld geen overtuigend bewijs dat het oudere vaccin Zostavax bescherming biedt tegen dementie. Bovendien is nog onduidelijk waarom vrouwen in verschillende onderzoeken meer voordeel lijken te hebben dan mannen. In Finland en Denemarken lopen inmiddels grote klinische onderzoeken die moeten uitwijzen of Shingrix daadwerkelijk dementie kan helpen voorkomen. De resultaten worden pas over enkele jaren verwacht.
Een medische doorbraak in aantocht?
De gedachte dat een bestaand vaccin niet alleen gordelroos, maar mogelijkerwijze eveneens dementie en hart- en vaatziekten kan helpen voorkomen, is natuurlijk hartstikke interessant. Toch benadrukt Alzheimer’s Research UK dat er momenteel onvoldoende bewijs is om vaccinatie tegen gordelroos specifiek ter voorkoming van dementie aan te bevelen.
De conclusie
Het gordelroosvaccin beschermt aantoonbaar tegen gordelroos en zou daarnaast een belangrijke rol kunnen spelen bij het verminderen van het dementierisico. Maar of die extra bescherming werkelijk bestaat, moet nog definitief worden vastgesteld. Tot die tijd blijven voldoende beweging, gezonde voeding en het actief houden van de hersenen belangrijke manieren om de hersengezondheid te ondersteunen.
Bron: The Guardian, Ian Sample, 11 oktober 2026. Gebaseerd op onderzoeken van onder andere Stanford University en Oxford University.



