Typography

Het Basisinkomen, u hebt er vast wel eens van gehoord. Sommige mensen roepen dan meteen: dat is gratis geld voor iedereen. Anderen zien er een wat meer eerlijke verdeling van de financiële taart in. Wat is een basisinkomen? Een basisinkomen vervult een basisbehoefte (materieel). Een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedere Nederlander betekent ‘genoeg inkomen hebben om van te leven’.

De discussie over een mogelijke invoering van een basisinkomen is vaak oppervlakkig, weinig bevredigend en bovendien verwarrend. Voor- en tegenstanders betrekken stellingen die ze onvoldoende onderbouwen; zelden gaat men serieus in op elkaars standpunten.

Loskoppeling van inkomen en arbeid

Laten we een aantal zaken op een rijtje zetten, zodat misschien een enigszins reële afweging valt te maken. Het is belangrijk te beseffen dat een basisinkomen een formele loskoppeling van inkomen (rechtsleven) en arbeid (economisch leven) betekent. Arbeid is in deze niet langer noodzakelijk om inkomen te verwerven. Het basisinkomen maakt de mens werkelijk vrij. Dat is een immaterieel argument. Deze loskoppeling zal enorme effecten hebben op de markt van betaalde arbeid. De grens tussen betaalde banen en onbetaald werk zal in een nieuw licht komen te staan, denk bijvoorbeeld aan mantelzorg. Een ander wezenlijk punt is, dat het verschil tussen werknemers en zelfstandigen verkleind kan worden. Ook kunnen we riant betaalde, maar feitelijk overbodige banen eens goed tegen het licht houden. Hoe nuttig zijn sommige soorten arbeid nu feitelijk? Is de bijbehorende beloning reëel?

Landelijk wonen 

Onderzoek

De effecten kunnen gunstig zijn voor de samenleving, maar ze zijn momenteel nog niet goed voorspelbaar. Dat maakt integrale invoering op korte termijn lastig. Er zal beslist veel onderzoek nodig zijn naar de merites, de haalbaarheid en de nadelige effecten van een basisinkomen. Dat onderzoek kan het debat over een basisinkomen op een hoger niveau brengen, mits het goed en wetenschappelijk verantwoord wordt uitgevoerd. Zo kunnen politieke partijen en maatschappelijke organisaties met de resultaten van het onderzoek hun denken over het basisinkomen aanscherpen. Eén ding moge duidelijk zijn, het basisinkomen betekent zeker niet uitkeringen verstrekken op een andere manier; het raakt de samenleving op veel essentiële punten. Pas als we daar een goed inzicht in krijgen, wordt het mogelijk om na te gaan hoe het basisinkomen past in de onderliggende kernwaarden van de diverse partijprogramma’s.

Voor- en nadelen

Aan elke verandering in ons sociale stelsel kleven voor- en nadelen. Eminent voordeel van het basisinkomen is het uitbannen van echte armoede. Zo kan stress worden voorkomen bij mensen die nu moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen. Iedereen krijgt meer ruimte om zijn ‘eigen ding’ te doen. Dat stimuleert creativiteit. Een tweede voordeel is dat er (iets) minder ongelijkheid zal zijn. Een ander voordeel is, dat het basisinkomen een interessante oplossing kan zijn voor de werkloosheid die dreigt te ontstaan als ons werk wordt overgenomen door robots. Elon Musk, bekend van Tesla, beschouwt het basisinkomen zelfs als dé oplossing voor dit naderende probleem.

Maar om met Johan Cruijff te spreken: elk voordeel heeft z’n nadeel. Dat begint met de grote vrees van de onbetaalbaarheid van het basisinkomen. Een veel gehoord argument ten nadele is de angst dat een basisinkomen mensen lui zal maken. Andere mensen zijn bang voor een sterk aanzuigende werking die het basisinkomen zou kunnen hebben op economische vluchtelingen.

 

Welke mogelijkheden zijn er?

Gezien de complexiteit van het basisinkomen voor de gehele samenleving en ons sociale stelsel zal het waarschijnlijk onmogelijk zijn om het basisinkomen in één keer in te voeren. We noemen hier enkele varianten waarmee een eerste stap gezet kan worden op weg naar een basisinkomen voor iedereen. Met elke van de hieronder genoemde varianten ontstaat er meer financiële ruimte die het effect van het basisinkomen netto aantoonbaar maakt. Het betekent minder stress, meer keuzevrijheid en meer eigen initiatief.

  1. We zouden kunnen beginnen met een landelijk experiment waarbij bijvoorbeeld 10.000 personen vrijwillig voor een periode van 5 jaar voor een ander belastingregime kiezen. Dat regime bestaat uit een garantie-inkomen van circa € 1.000, - per maand en een vlaktaks van bijvoorbeeld 50 procent, waarbij veel uitkeringen, heffingskortingen, toeslagen en aftrekposten geheel of gedeeltelijk kunnen vervallen. We weten echter nu al dat het vervallen van toeslagen niet zal kunnen gelden voor invaliden en langdurig zieken.
  2. Een tweede mogelijkheid is om alle volwassenen vanaf 18 jaar te voorzien van een beperkt basisinkomen van € 500, - per maand. Ook dit bedrag zal gecompenseerd moeten worden in uitkeringen, heffingskortingen en toeslagen, zodat niemand er feitelijk op achteruit gaat. Dit bedrag is echter niet toereikend om te kunnen leven zonder inkomen uit arbeid.
  3. Een basisinkomen voor kinderen klinkt misschien vreemd, maar wanneer (de verzorgers van) alle kinderen tot 18 jaar een kind-basisinkomen van € 200, - à € 300, - zouden ontvangen, dan kan op deze manier de meest schrijnende kinderarmoede effectief worden aangepakt. Dit kan omdat dit bedrag hoger ligt dan de huidige kinderbijslag. Zonder ontbijt naar school zal dan tot het verleden behoren.
  4. Naast een basisinkomen voor kinderen is een andere optie: een basisinkomen voor ouderen van circa € 800, - per persoon per maand. Dit komt dan in de plaats van de AOW. Annemarie van Gaal heeft in haar column in De Telegraaf al eerder gepleit voor een basisinkomen voor 60-plus. En mooie regeling voor mensen met zware beroepen.
  5. Het omgekeerde van de vierde optie is een basisinkomen voor jongeren. Door bij jongeren vanaf 18 jaar te beginnen, kan de totale invoering van een basisinkomen over circa vijftig jaar rond zijn. Ook aan deze optie zitten haken en ogen. Je zult maar 19 jaar zijn.

Het zijn slechts ideeën. Zoals eerder gezegd zullen ze zeker niet in één keer tegelijkertijd kunnen worden uitgevoerd. Wat vooral duidelijk wordt is dat de mooie gedachte van een basisinkomen nog veel onderzoek zal vergen. Eén ding staat echter wel vast: het zal het begin zijn van een humanere samenleving.

Sijmen van Wijk

Sijmen van Wijk is communicatiestrateeg op het gebied van de kenniseconomie en publicist. Begin 2018 verschijnt zijn nieuwste boek dat hij samen met Ad de Rooij schreef: Staat van Verbinding (ISBN: 978-90-79812-26-4).

categorieën

023 Heemstede Economie Duurzaamheid - Op zaterdag 11 mei wordt tijdens de Van Streek markt bij De Dinkelhoeve aan de Herenweg 61 de eerste oogst oesterzwammen van HeemSteeds Gezwam gepresenteerd. Deze oesterzwammen zijn gekweekt op koffiedik ingezameld bij Heemsteedse ondernemers en organisaties.

Lees meer...

Stapels visitekaartjes gingen mee en er kwamen nieuwe contacten en afspraken voor terug. Drie Haarlemse professionals vertellen over hun werkbezoek met burgemeester Jos Wienen en wethouder Marie-Thérèse Meijs aan Harlem in New York.


023 Haarlem Economie - Harlem werd in de zeventiende eeuw gesticht als Nieuw-Haarlem, dus de connectie met onze stad is eeuwenoud. De traditie van uitwisseling begon drie jaar geleden met Nederlandse start-ups. In 2017 volgde een werkbezoek van de gemeente Haarlem aan Harlem.

Lees meer...

Photo by Brett Sayles from Pexels

023 Hoofddorp Economie – Op 11 april worden in Pakhuis de Zwijger de resultaten gepresenteerd van het vierdaagse Atelier Circulaire Werklocaties 2050, dat in februari georganiseerd werd door Architectuur Lokaal, in samenwerking met de provincie Noord-Holland, SADC en SKBN.

Lees meer...

023 Zandvoort Cultuur – Het is al weer de achtste keer dat Zandvoort dit jaar het Europees Kampioenschap Zandsculpturen organiseert. Dit jaar staat het festijn in het teken van ‘75 jaar Vrijheid’. Zes Europese kunstenaars beginnen vanaf 8 juli a.s. met het maken van zes vrijheidsmonumenten van zand.

Lees meer...

Foto: Ewoud Koster

023 Haarlem Uitgaan - Uitgerekend op de dag dat de bekerfinale voetbal werd gespeeld en een koude, natte dag was voorspeld, werd het feest van de vrijheid gevierd in Haarlem. Desondanks werd Bevrijdingspop 2019 een drukke, gezellige editie waarbij het droog bleef en de zon zich zelfs flink liet zien.

Lees meer...

023 Haarlem Cultuur - Op Goede Vrijdag 19 april a.s.  zingt de COV Haarlem net als elk jaar de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach in de Philharmonie van Haarlem. Het is een diepgewortelde traditie van 90 jaar waar de koorleden zeer trots op zijn. En zij niet alleen, getuige de grote schare trouwe bezoekers die jaarlijks het paasweekend willen inluiden met het bijwonen van Bachs meesterwerk.

Lees meer...

Schipholfonds maakt nieuw kunstgras warming-up veld jongste hockeyclub uit de regio mede mogelijk

023 Spaarndam Sport - Op 31 maart aanstaande viert Hockeyclub Spaarndam met een groots evenement dat zij op korte termijn haar complex uitbreidt met een zogenaamd warming-up veld. Dit is een kunstgrasveld ter grootte van ongeveer een derde van een normaal veld, voorzien van een doel en een doelcirkel.

Lees meer...

Foto: Essay 1

023 Zandvoort Sport - Zaterdag 2 maart zal op Circuit Zandvoort de Final 4 worden verreden. De vier uur durende wedstrijd vormt de afsluitende race van het Winter Endurance Kampioenschap 2018-2019.

Lees meer...

Foto's: Jumbo Supermarkten en  Essay Produkties, Chris Schotanus

023 Zandvoort Sport - Op dinsdag 5 februari start de voorverkoop voor de Jumbo Racedagen, ‘driven by Max Verstappen’ die op zaterdag 18 & zondag 19 mei plaatsvinden op Circuit Zandvoort.

Lees meer...

023 Heemstede Maatschappij - Op 4 mei staat Heemstede stil bij dodenherdenking en op 5 mei is de viering van Bevrijdingsdag. Tijdens de dodenherdenking op 4 mei herdenkt de gemeente Heemstede de Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de gevallenen in oorlogssituaties en vredesmissies sindsdien.

Lees meer...

023 Heemstede Politiek - Maurice Harroud en Jos de Jong van 023 Politiek ontvangen deze aflevering burgemeester van Heemstede Astrid Nienhuis. Een levendig gesprek over de achtergrond van de burgemeester, haar persoonlijke motivatie en natuurlijk over Heemstede.

Lees meer...

“De levendige Participatiemarkt van vorig jaar in de bibliotheek in Haarlem (foto: Judith Buijze-Cappon).

023 Haarlem Maatschappij - Op woensdag 3 april is er weer de Participatiemarkt Haarlem. Tussen 11.00 en 15. 00 uur kunnen mensen die zich oriënteren op mee doen in de samenleving terecht in de Bibliotheek Haarlem Schalkwijk. Meer dan 50 organisaties bieden vanuit hun marktkramen een schat aan informatie over activiteiten in de wijken, dagbesteding, vrijwilligerswerk, opleidingen & cursussen en werkstages.

Lees meer...

Nieuwsoverzicht Haarlem

Haarlem

023magazine laatste uitgave

Merchandise NL Magazine